zo28052017

Back Voorpagina Nieuws Nieuws tussen Amstel en IJ Oud Oost

Domweg nooit af, maar wel een prettige woonbuurt

Dapperbuurt

De grote diversiteit aan woningen en woongevels is minstens zo kenmerkend voor de Dapperbuurt als de markt. Wie zigzagt tussen de Linnaeusstraat en de Pontanusstraat krijgt een verrassende blik op de nieuwbouw en renovatie van de afgelopen tientallen jaren.

Door Arie van Tol

Natuurlijk, de Dapperbuurt is groter dan de straten die de Dappermarkt kruisen. Ook de Roomtuintjes, de driehoek Domselaerstraat, Oetewalerpad en Linnaeusstraat, het plein van het Muiderpoortstation (Oosterspoorplein) en Tuinwijk horen er bij. Maar de Dapperbuurt is voor de Amsterdammer, en ook de bezoeker, toch vooral aan het kwadrant tussen Mauritskade, Pontanusstraat, Wijttenbachstraat en Linnaeusstraat.

Stratenpatroon
Eind 19de eeuw ontstond de Dapperbuurt met het plan Kalff: woningen van matige kwaliteit werden gebouwd in een rechthoekig stratenpatroon. De Tweede Wereldoorlog liet diepe sporen na: veel Joden werden weggevoerd, de synagoge en een aantal huizen werden verwoest. Begin jaren ’70 komt de gemeente met het plan Duyff: totale kaalslag en nieuwbouw in een gewijzigd stratenplan. Buurtbewoners verenigden zich in de actiegroep ‘de Sterke Arm’: ze verzetten zich met succes tegen de massale sloop. Daarom zijn de ontwikkelingen sinds de jaren ’70 veel minder drastisch en veelomvattend dan de gemeente oorspronkelijk wilde. In fases werden woningen dan gerenoveerd of gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Aan het stratenpatroon veranderde weinig. De vermenigvuldiging van de Roomtuintjes, min of meer de bedoeling van Duyff (in ’70 revolutionair genoemde nieuwbouw) kreeg geen kans.

Dapperbuurt

Betaalbaar?
Vooral in de beginfases van de aanpak werden relatief veel betaalbare, vaak niet al te ruime huurwoningen gebouwd. Het zijn blokken die veelal inmiddels hun eerste flinke ’25-jaar-opknapbeurt’ achter de rug hebben. Geleidelijk aan begonnen corporaties en particuliere ontwikkelaars hun vizier te richten op bewoners met hogere inkomens. Huurwoningen in het duurdere segment en koopwoningen maakten een steeds groter deel uit van het gerenoveerde bezit en de nieuwbouw. Verzet van buurtbewoners bleef nodig om de voorraad sociale huurwoningen nog enigszins op peil te houden en om te zorgen dat mensen die hun huis uit moesten een betaalbaar alternatief in de buurt konden krijgen. Evengoed zijn veel oorspronkelijke bewoners al dan niet tegen hun zin naar buiten de stad verhuisd.

Dapperbuurt

Geslaagd aanzicht
Vrij recent zijn panden aan de noordzijde van de Wijttenbachstraat (op hoog niveau) gerenoveerd. De in stijl opgeknapte huizen en gevels bewijzen weer eens hoe prachtig vernieuwing van typisch Amsterdamse bouw uit de 19de eeuw kan uitpakken. Er zijn meer opknapbeurten in de buurt (geweest), grote en kleine. In de Tweede van Swindenstraat tussen Dappermarkt en Pontanusstraat is momenteel een grote renovatie gaande. Eerder al memoreerde ik de kleinere ingrepen in bouw van de 70’er en 80’er jaren op diverse plekken in de buurt. De renovatie van de panden aan het begin van de Pieter Vlamingstraat, niet ver van de rotonde, al weer van enige jaren geleden, mag ook geslaagd heten, in ieder geval als het gaat om het aanzicht.

Dapperbuurt

Reliëf
De nieuwbouw van de afgelopen tientallen jaren heeft vele gezichten. In de oostelijke von Zesenstraat bijvoorbeeld vallen de blauwe balkons op, in de oostelijke Commelinstraat zijn de uitstekende driehoekige balkons nog opvallender. Veel architecten hebben met allerlei verspringingen diepte willen aanbrengen in de voorgevels. Balkons zijn daarbij logischerwijs doorslaggevend. De verschillen in de voorgevels komen evenzeer terug in het kleur- en materiaalgebruik. Meest in het oog springend zijn de ronde blokken aan het Dapperplein.

Bij recentere nieuwbouw is die overdreven aandacht voor reliëf losgelaten, de gevels zijn platter, strakker. Voorbeeld daarvan zijn de woningen in de oostelijke Reinwardstraat, daar trekken de namen de aandacht. Ook de meest recente nieuwbouw, aan de Wagenaarstraat en een studentencomplex op de hoek Pieter Vlamingstraat – Pontanusstraat, is strak te noemen. Maar een student betaalt wel tussen de € 550,- en € 650,- voor woonruimte van ca. 24 m2.

‘Ik hou van reuring’

Sjaak Brokx woont in de Dapperbuurt
Sjaak Brokx
vindt zich zelf Dapperbuurter in hart en nieren. Toch is het nog maar 7 jaar geleden dat hij hier kwam wonen, in zijn huis met uitzicht op het Dapperplein en dus de markt. Daarvoor woonde hij in de buurt van de Albert Cuyp.

Maar een groot en belangrijk deel van zijn leven ligt wel degelijk in de Dapperbuurt. ‘Mijn ouders en ik woonden in de Eerste van Swindenstraat, ook in de oorlog. We hebben hier goeie en slechte tijden gekend. En ja, ik ben ook geboren hier in de buurt.’

Sjaak doet boodschappen op de markt en maakt zijn wandelingetjes door de buurt. Tot enkele jaren geleden kwam hij regelmatig in de Gooyer, waar zijn moeder haar laatste jaren doorbracht. Onder andere voor zijn wekelijkse potje biljarten gaat hij net de buurt uit, naar Gijs de Rooy in de Javastraat. Bij de Nieuwe Stek aan de Dapperstraat is hij het meest kind aan huis. Daar hoopt hij ook op 5 januari zijn 80e verjaardag te vieren. Ajax-coryfeeën zoals Sjaak Swart (die ook uit de Dapperbuurt komt) hebben hun komst toegezegd.

Als voormalig eerste-elftalspeler van Ajax is hij nog wijd en zijd bekend in de club. Van Lucky Ajax en vooral van de veranderende sfeer bij Ajax heeft Sjaak de afgelopen jaren regelmatig verslag gedaan in de Dwars. Maar ook over marktkooplui en andere zaken uit de buurt heeft hij geschreven. Sjaak: ‘De marktmensen zijn bijzonder aardig over het algemeen. Het is een prachtige buurt, de Dapperbuurt. Ik hou van reuring. Wel mis ik mooie dingen uit het verleden: hier is geen draaiorgel meer, geen levende muziek. En ook met de humor is het minder geworden.’

‘Ik kan niet tegen drukte’

Hans Heitgeert woont in de Dapperbuurt
Hans Heitgeert
woont sinds de oplevering ervan in één van de eerste nieuwbouwblokken. Het bevalt hem goed in zijn huis en de buurt. ‘Ik heb niet zoveel contact met mijn buren, maar we zeggen elkaar gedag en hebben geen last van elkaar. Van de Dapperbuurt vind ik het mooi dat er veel wordt gedaan in de buurt.’

Hans is geboren en opgegroeid bij de Albert Cuyp. Op zijn 27ste verhuisde hij naar de Dapperbuurt. Hij heeft de roerige jaren met actiegroep De Sterke Arm ook meegemaakt. ‘Maar ik was niet zo tegen de sloop, de woningen waren niet goed meer. Ik was blij dat ik kon verhuizen van het krot waar ik woonde naar waar ik nu woon.’

Tot zijn 62ste werkte Hans bij een groothandel in de Jordaan en ging elke werkdag heen en weer op de fiets. Sinds hij stopte met werken is hij vooral bezig met fotograferen. De laatste jaren doet hij dat ook voor oost-online en Dwars zeer regelmatig.‘Ik kom regelmatig op de markt. Het liefst op de wat rustigere momenten want ik kan niet zo goed tegen drukte. Zo kom ik ook nooit in kroegen of koffiehuizen, dat is me allemaal te druk. Ik ben ook niet iemand die zomaar een praatje maakt met een ander.’ Toch hecht stille Hans aan de gezelligheid van de Dapperbuurt.

‘Al dat bouwen in de buurt vond ik trouwens ook mooi. Ik heb heel veel foto’s gemaakt van al die bouwwerkzaamheden. En ja, er zijn soms ook bijzondere woonblokken verschenen. Ook van de gevels in de buurt heb ik veel foto’s gemaakt.’ Maar ook als er niet meer gebouwd of gerenoveerd wordt hoeft Hans nooit meer de buurt uit.

Dapperbuurt

 


Verberg commentaar formulier Verberg commentaar formulier
  • Vet
  • Cursief
  • Onderstrepen
  • Doorhalen
  • Quote
 
  • 4000 Resterende tekens
   
 
Onafhankelijke website met nieuws en informatie voor en door mensen die wonen, werken en studeren tussen Amstel en IJ

Bijdragen en contact 
redactie@oost-online.nl | Copyright 2015 oost-online | All rights reserved | Disclaimer |